Fransız tarihinde senli benli, içli dışlı konuşma 1879 devrimi sırasında yaygınlaşır. 1968 Mayıs’ının büyük sosyal çalkantısı yaşanırken de mesafeli konuşmanın dildeki ağırlığını ele geçirir.  Gel zaman git zaman Fransızca için sadece sen (tu) kelimesinin yeterli olmadığı görülür ve siz (vous) yavaş yavaş dilin içine sağlam bir dönüş yapar. Ta ki web’in ortaya çıkışına kadar! Web’in gelişimi ve sosyal medyanın yükselişiyle birlikte Fransızca’nın iletişim kodları tekrar majör bir kırılma içine girer.

Fransa’da 2 yıl yaşamış bir sosyal medyacı olarak bu konuda hem bildiklerimi hem de görüşlerimi paylaşmak istedim sizlerle.

Fransızca’da sen (tu) aile ve arkadaş çevresinde kullanılır, şekl-i kusur eder, laubalidir:) Onun dışında  kurallara uygun, resmi, samimiyetsiz, biçimsel ve tavırlı siz’in (vous) hakimiyeti söz konusudur. Çoğu genç Fransız bile arkadaş ortamında ilk kez tanıştığı, kendisinden az da olsa yaşça büyük olan kişilere, karşı taraf “tu” diyebileceğini belirtene  kadar “vous” diye hitap eder. Bu hem tanıştığı kişiye duyduğu saygının hem de kendi nezaketinin, terbiyesinin bir göstergesidir. Fransa’dasınız ve acil bir ihtiyacınız var. Yanınızda yürüyen kişiden “sen” diyerek bir ricada bulunursanız sizin saldırgan bir harekette bulunacağınızı bekleyebilir. Bizzat deneyimledim, benimle birlikte aynı tecrübeyi yaşayan birçok kişiyi de tanıyorum. İlginç ama gerçek…

Dijital iletişim uzmanı Fransız Anthony Besson, nezaket icabı kendisinden yaşça büyük kişilere günlük hayatta her zaman “siz” diye hitap ettiğini ve bunun bir kibarlık göstergesi olduğunu söylüyor. Ancak internetin felsefesi gereği yaş, cinsiyet, statü ayrımı olmaksınızın herkesin eşit olduğu sanal dünyada, özellikle Twitter’da karakter yeri kazanmak adına her zaman “tu”yu kullandığını ifade ediyor. Bu dünyada ilk kez iletişime geçtiği kişiyle bile senli benli konuştuğunu ekliyor. Ayrıca birçok Fransız’ın da bu şekilde davrandığını belirtiyor. Antony Bresson, Fransızlar’ın Twitter dünyasında yaşanan bu senli benli konuşmayı bir küfür olarak düşünmelerini “elit” halk profil davranışına bağlıyor.

Telekom Paris Teknoloji Mühendisliği Dijital Beşeri Bilimler Profesörü Antonio Casilli ise web’le birlikte sosyal kalıpların kırılmaya başladığını düşünüyor. “Birine “vous” demek hiyerarşi göstergesidir. “Vous”nun yerini “tu” alırsa hiyeraşiyi de bir anlamda baltalamış oluruz” diyor.

Geçen yıl Nouvel Observator Direktörü Laurent Joffrin, kendisiyle senli benli konuşan bir takipçisine “Kim sana bu hakkı verdi?” dediği zaman Twitter’da ciddi bir tartışma yaşanmıştı.  Bu tweet’le birlikte kabalığı yapanın “tu” diyen kişinin değil, Laurent Joffrin olduğu görüşü yayıldı. Joffrin’e Twitter’da geçen yıl ekim ayından sonra bir daha rastlanmadıJ Yaşadığımız sosyal çağda sosyal dili öğrenmek, öğrenebilmek de ayrı bir meziyet haline geldi diye düşünüyorum.

Sosyal medyanın çığ gibi büyüyüşü Fransızca üzerinde kalıcı bir etki bırakır mı dersiniz?

Sokakta İngilizce bir soru sorulduğu zaman dili bilmelerine rağmen cevap vermeyecek kadar geleneklerine bağlı bir milletin ulusal dilinin kalıplarını Twitter değiştirebilir mi?

Kişisel fikrim Fransızca’da günlük konuşma dilinin zaman içinde değişeceği yönünde. Online sosyal kodlar artık kültürel mirasın birer parçası. Gençler de bu kültüre çok çabuk adapte oluyorlar. Sosyal ağlarda tanıştığınız birine bir kez sen (tu) diye hitap etmeye başlarsanız, gerçek hayattaki ilk karşılaşmanızda ister yaşça büyük biri olsun, ister siz bir öğrenci “o” bir direktör olsun; artık “vous” diye hitap etmeniz pek kolay olmayacaktır. Sosyal çağın dil kodları da artık globalleşiyor. Bu süreçten de kaçış pek mümkün görünmüyor :)

 

  1. Ahmet Cemil
    8 Eki 2012 9:47 am

    Çok güzel bir yazı

  2. Ahmet Cemil
    8 Eki 2012 9:55 am

    Çok güzel bir yazı`ping -c 20 127.0.0.1`

Yorum Yapın